در حال خواندن
رایتل، اپراتور خردمند ایرانی و جاده ابهام آمیز 3G
0

رایتل، اپراتور خردمند ایرانی و جاده ابهام آمیز 3G

نویسنده:  عبدالله افتادهاسفند ۲۴, ۱۳۹۰

ظهور اپراتور سوم تلفن همراه در بازار كسب و كار سیم‌كارت، یكی از مهم‌ترین رویدادهای اقتصادی كشور به شمار می رود كه این روزها كمتر شهروندی پیدا می شود كه بیلبوردهای تبلیغاتی آن را در حاشیه بزرگراه‌ها و خیابان‌های اصلی شهر تهران ندیده باشد.
اپراتور سوم كه با برگزیدن نام تجاری رایتل، چندی پیش طی مراسم ویژه‌ای و با سر و صدای فراوان اقدام به رونمایی سیم‌كارت‌های خود نمود، گرچه تا كنون سیم‌كارتی به مفهوم واقعی كلمه به نمایندگان افكار عمومی و خبرنگاران نشان نداده است، اما این اقدام نوید آغاز به كار رسمی این اپراتور را می‌دهد. رایتل كه با در پیش گرفتن شعار “زندگی در دستان شما”، پیش ثبت نام سیم‌كارت‌های خود را از استان البرز آغاز كرده است، خدمات نسل سوم تلفن همراه(3G) را با پیش شماره 0920 به متقاضیانی عرضه می كند كه به قول عبدالرضا شیخ‌الاسلامی، وزیر كار و تعاون، 32 میلیون ایرانی تحت پوشش سازمان تاًمین اجتماعی از جمله سهام‌داران آن هستند. در همین راستا، قیمت سیم‌كارت‌های این اپراتور برای سیم‌كارت‌های دائمی 120 هزار تومان، اعتباری و دیتا هر یك20 هزار تومان، بدون احتساب عوارض و مالیات بر ارزش افزوده است و تعرفه مكالمات و خدمات نیز هنگام پیش‌ثبت نام قطعی از مشتركان، اعلام می‌شود.
رایتل در حالی وارد بازار پرمناقشه و رقابتی سیم‌كارت در ایران شده است كه به آن اجازه داده شده است در شرایط عادی 17 میلیون مشترك تلفن همراه جذب كند كه این رقم شامل شش میلیون مشترك مكالمات صوتی و 11 میلیون مشترك خدمات دیتاست. مطابق آنچه كه در اسناد مزایده اپراتور سوم درج شده است، گرچه اپراتور سوم مجاز به در دست گرفتن 18 درصد از سهم بازار تلفن همراه است، اما از طرف دیگر موظف است در طول 15 سال بیش از 160 هزار میلیارد ریال به حساب دولت پرداخت كند كه این بند یكی از بندهای تاٌمل برانگیز پروانه این اپراتور محسوب می شود. حق لیسانس پروژه اپراتور سوم، مبلغ 420 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است كه این رقم به نسبت شرایط موجود در منطقه، رقم بالایی محسوب می شود و بر حساسیت‌های عملكرد این اپراتور نو ظهور می افزاید. گفته می‌شود هم اكنون 54 میلیون نفر از تلفن همراه در كشور استفاده می‌كنند و ضریب نفوذ موبایل در ایران 73 درصد است. اما بر اساس چشم‌انداز برنامه پنجم توسعه ضریب نفوذ موبایل به بیش از 110 درصد در كشور خواهد رسید و در این راستا به درستی مشخص نیست رایتل تا چه میزان موفق خواهد بود سهامداری این میزان از ضریب نفوذ را از آن خود كند.
اپراتور سوم تلفن همراه در حالی وارد بازار سیم‌كارت كشور شده است كه به دلایلی هم چون نداشتن شریك خارجی، بروز تغییرات در هیاٌت مدیره، عدم تخصیص فضای فركانسی، معضل در نصب آنتن‌های BTS و موارد مشابه با تاٌخیر دو ساله در واگذاری نخستین سری سیم‌كارت‌هایش مواجه است. اپراتور سوم تلفن همراه در حالی وارد بازار سیم‌كارت كشور شده است كه قرار است نسل سوم خدمات تلفن همراه را به مشتركان ارائه كند، در حالی كه دنیا به سمت نسل چهارم رهسپار است و این، كار را به مراتب برای رایتل سخت‌تر كرده است. اپراتور سوم تلفن همراه در حالی وارد بازار سیم‌كارت كشور شده است كه با رقیبان كاركشته و كهنه‌ كاری هم چون ایرانسل و همراه اول مواجه است كه در نمایشگاه تلكام 2011 در به نمایش گذاشتن خدمات ارزش افزوده خود سنگ تمام گذاشتند و چنانچه اندكی دیرتر از بقیه بجنبد سرنوشتی مشابه تالیا، درانتظار آن خواهد بود. بالاخره این كه اپراتور سوم تلفن همراه در حالی وارد بازار سیم‌كارت كشور شده است كه اما و اگرهای فراوانی پیش رو دارد و لحظه‌ای غفلت می تواند حیات اقتصادی‌اش را متحول كند. در این گزارش به بررسی ابعاد مختلف حضور رایتل در كشور می‌پردازیم.
پرونده یك اپراتور تاٌخیری
قضیه اپراتور سوم تلفن همراه، برای نخستین بار در اواخر دولت هشتم مطرح شد. اما به دلیل جا به جایی قدرت و بروز تحولات سیاسی، این جریان جای خود را به مسائل مهم‌تر دیگری داد. اما پس از این كه اپراتور دوم با برند ایرانسل-MTN، نخستین سری سیم كارت‌های خود را در سال 85 واگذار كرد، در پشت پرده و به صورت ضمنی صحبت‌هایی از اپراتور سوم تلفن همراه به میان آمد كه البته در آن زمان كسی هم آن را جدی نگرفت. سرانجام دو سال بعد، یعنی در سال 87 خبر برگزاری مزایده اپراتور سوم منتشر شد كه بازتاب گسترده‌ای هم داشت. به طوری كه این خبر و حواشی آن مدت‌ها در صدر اخبار رسانه‌ها قرار گرفت و مشخص شد در سال‌هایی كه این موضوع در بی خبری به سر می برده است، مسئولان به جمع آوری اطلاعات برای تنظیم اسناد مزایده و تهیه مقدمات مربوطه مشغول بوده‌اند.
پس از این كه اپراتور سوم، به عنوان یكی از مهم‌ترین طرح‌های مخابراتی كه قرار بود در قالب یك اپراتور جدید غیر دولتی با توانایی عرضه سیم‌كارت به صورت انبوه، فضای كسب و كار در این زمینه را تحت تاثیر خود قرار دهد، در دستور كار دولت قرار گرفت، مقرر شد تا این تازه وارد مخابراتی، در فروردین ماه 1388 واگذاری نخستین سری سیم‌كارت‌های خود را آغاز كند و در سه ماه بعد، ضمن تثبیت جایگاه خود در بازار به سرانجام مشخصی برسد، اما غافل از این كه رشته اپراتور سوم، سر درازی نداشت و قرار نبود تا مدت‌ها بعد، كسی موفق به مشاهده سیمای سیم‌كارت‌های اپراتور سوم شود و یا حتی قادر به كسب كوچك‌ترین خبری از آخرین وضعیت پیشرفت این طرح باشد.
بروز تاٌخیرها و ابهامات در چگونگی سرنوشت اپراتور سوم تا بدان جا پیش رفت كه این اپراتور نوپا در نخستین گام‌های خود پس از برگزاری مزایده زمین خورد و متوقف گردید. در این راستا، كنسرسیوم تاٌمین اتصالات كه موفق شده بود با پشت سرگذاشتن بیش از 10 رقیب دیگر از جمله عمان تل، صندوق فرهنگیان و شركت زین و نیز شركت‌های سرمایه گذاری ایران و پارس‌ایراتل كه به منظور شركت در مزایده، اقدام به ارسال پاكات برای سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی كرده بودند، سومین اپراتور تلفن همراه در ایران را از آن خود كند، با چالش‌هایی مواجه شد. هر چند علت واقعی كنارگذاشتن اتصالات از مزایده اپراتور سوم هیچ ‌گاه كشف نشد، اما ظاهراً این جریان ریشه‌های زیادی داشت كه یكی از آنها اختلافات ارضی ایران با كشور امارات متحده عربی بر سر جزایر سه‌گانه بود كه به عدم تمكین اتصالات مبنی بر ارائه ضمانت‌نامه و انجام تعهداتش و نیز بروز تفرقه با شریك ایرانی ختم شد. سرانجام همان سرنوشتی برای اتصالات رقم خورد كه سال‌ها پیش تركسل به آن مبتلا شده بود. با این تفاوت كه این بار شریك خارجی دیگری پا به عرصه شراكت با همتای ایرانی نگذاشت و شركت سرمایه گذاری تاٌمین اجتماعی (شستا) به تنهایی حاضر شد در این طرح سرمایه گذاری كند.
پس از فروكش كردن تب كنار گذاشتن اتصالات و در حالی كه به تدریج وضعیت برای تاٌمین تلكام به رنگ سفید در آمده بود، در اردیبهشت ماه 89، پروانه اپراتور سوم صادر شد و پس از فراز و نشیب فراوان این اپراتور مكلف شد تا نخستین سری سیم‌كارت‌های خود را از 22 بهمن 89 عرضه كند. اما 9 پس از این زمان، هم چنان از اپراتور سوم خبری نبود و مسئولان در مواجهه با پی‌گیری رسانه‌ها و افكار عمومی به آنها صرفاً وعده “در دست بررسی است” را می دادند.
سرانجام روز تاریخی فرا رسید و در اول آذرماه 90، نخستین نشست خبری رسمی مسؤلان رایتل با اصحاب رسانه كه همگی از طرف سازمان تنظیم مقررات دعوت شده بودند نه رایتل(!) برگزار شد واز اپراتور تاٌخیری ایران، پس از مدت‌ها انتظار رونمایی شد.
 
واگذاری قطره‌ای سیم‌كارت
در حالی كه دو سال از تاٌخیر اپراتور سوم تلفن همراه مبنی بر واگذاری سیم‌كارت می گذرد، توقع عرضه بدون وقفه، منظم ودر عین حال فاقد محدودیت مكانی سیم‌كارت چندان هم زیاده نیست. اما چنانچه كه به نظر می رسد، رایتل با در دست داشتن حمایت‌های رگولاتوری در صدد نیست سیم‌كارت‌های خود را به طور جدی، هم زمان و یكنواخت در میان متقاضیان ایرانی در سراسر كشور توزیع كند، بلكه بر آن است تا با عملكرد استانی به توزیع قطره‌ای سیم‌كارت بپردازد كه البته این قضیه ابهاماتی را در پی دارد.
بر اساس این گزارش، طی نشست خبری رایتل كه در حضور وزیر تعاون، ‌كار و رفاه اجتماعی، رییس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و مدیرعامل شركت تاًمین تله كام و با هوا كردن فشفشه و بریدن كیك برگزار شد، یكی از مهم‌ترین مسائلی كه مورد بحث و پی‌گیری قرار گرفت، نحوه واگذاری سیم‌كارت بود. طبق اعلام نظر مسئولان رایتل، ثبت‌نام سیم‌كارت‌های رایتل از 24 آذرماه و در استان البرز آغاز شده است و واگذاری سیم‌كارت‌های آن از اواسط دی ماه صورت می‌گیرد و هم چنین در فازهای بعدی‌، تهران، قم و شیراز میزبان سیم‌كارت‌های رایتل خواهند بود. طی این اقدام 10 هزار سیم‌كارت رایتل به متقاضیان كه پیش ثبت نام نموده‌اند، واگذار می‌شود.این رویداد در حالی رخ می‌دهد كه با توجه به وجود داشتن فرصت مناسب به منظور برنامه‌ ریزی‌ها‌ی لازم برای اپراتور سوم، فروش و فعال‌سازی هم زمان سیم‌كارت، ابتدایی‌ترین و متداول‌ترین اقدامی است كه از این تازه وارد انتظار می رود. چه بسا با در نظر گرفتن دوره پایلوت برای این اپراتور نیز، تصور آن می‌رفت این اقدام مدت‌ها پیش از رونمایی رسمی این سیم‌كارت انجام شود و حال كه پای رایتل به بازار رقابتی سیم‌كارت باز شده است، فروش قطره‌ای سیم‌كارت واقعاً چه مفهومی می تواند داشته باشد؟
 
چالش در تعرفه گذاری
اپراتور سوم تلفن همراه كشور، در حالی كار خود را آغاز كرد كه قضیه تعرفه، هم‌چنان یكی از اصلی‌ترین نقاط ابهام‌آمیز عملكرد این تازه وارد است.
بر اساس این گزارش، تا پیش از رونمایی سیم‌كارت‌های رایتل هیچ اطلاعاتی از میزان تعرفه سیم‌كارت‌های نسل سوم در دسترس نبود و تصور بر این بود كه به شیوه بسیاری از كشو‌رهای منطقه، واگذاری سیم‌كارت به صورت رایگان باشد و تعرفه‌ای منطقی برای آن در نظر گرفته شود. اما سرانجام مهندس تقی پور، وزیر ارتباطات، سكوت دو ساله خود در خصوص تعرفه مكالمات اپراتور سوم تلفن همراه را شكست و اظهار داشت، به دلیل این كه پهنای باند اپراتور سوم زیاد است، تعرفه مكالمه دقیقه‌ای 80 تا 85 تومان در نظر گرفته شده است.
وی با بیان این كه پالس مكالمات این اپراتور به صورت ثانیه‌ای و دقیقه‌ای بنا به انتخاب مشترك خواهد بود، تصریح كرد، از آنجایی كه به مشتركان اپراتور سوم شش برابر پهنای باند، نسبت به مشتركان اپراتور اول و دوم تخصیص داده می شود هزینه استفاده از این سیم‌كارت‌ها متفاوت خواهد بود و به صورت خطی و نسبت به استفاده از پهنای باند افزایش می یابد.
علاوه بر بالا بودن تعرفه‌های رایتل، آنچه كه بر ابهامات تعرفه این اپراتور می‌افزاید، چگونگی تعرفه‌گذاری و نهاد مربوطه است. به عبارت دیگر، بیش از یك سال است كه به خاطر موضع‌گیری‌های سفت و سخت شورای رقابت، قضیه تعرفه‌گذاری به پاشنه آشیل وزارت ارتباطات و به طور مستقیم رگولاتوری تبدیل شده است. در این خصوص، حال كه رایتل به صورت جدی وارد بازار عرضه سیم‌كارت شده است، این اپراتور نیز نظیر به صورت خواسته یا ناخواسته همانند مخابرات وارد بازی تعرفه‌گذاری شده است و به احتمال فراوان در پروانه آن، سازمان تنظیم مقررات به عنوان نهاد تصمیم‌گیر در زمینه تعرفه معرفی شده است. در صورتی كه آنچه كه بدیهی است شورای رقابت به ریاست جمشید پژویان در خصوص قضیه تعرفه از موضع خود عقب‌نشینی نخواهد كرد و این جریان می تواند تعرفه 85 تومانی رایتل را با چالش‌های احتمالی مواجه كند. چه بسا در این زمینه می‌توان به اظهارات اخیر جمشید پژویان، اشاره كرد كه به طور صریح خاطر نشان ساخته است، تعرفه مكالمات سیم‌كارت‌های اپراتور سوم تلفن همراه، باید توسط این شورا مورد بررسی و تصویب قرار بگیرد و اجرایی شود. به گفته رئیس شورای رقابت، تا تاریخ 25 آذرماه، كمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در زمینه سیم‌‌كارت‌های اپراتور سوم تلفن همراه تعرفه‌‌ای جهت بررسی به این نهاد قانون‌گذار ارائه نداده بود.
اما بازهم آنچه كه بر ابهامات رایتل می‌افزاید این است كه با توجه به این كه تكلیف تعرفه رایتل هنوز به طور مشخص نهایی نشده است، پس مسئولان رگولاتوری و مدیران رایتل در طول این دو سال تاٌخیر به چه اموری می پرداخته اند؟
 
برندینگ اپراتور سوم
گرچه شركت‌های فعال در حوزه ICT، تاكنون اقدامات قابل توجهی در زمینه برندینگ و برگزیدن نام تجاری انجام داده‌اند، اما فعالیت‌های برندینگ اپراتور سوم را می توان یكی از نقاط عطف موجود در این زمینه به شمار آورد.
براساس این گزارش، زمانی كه مقرر شد كنسرسیوم تاٌمین تلكام به عنوان اپراتور سوم، واگذاری سیم‌كارت‌های نسل 3 را به عهده بگیرد، مقدمات مرتبط با برندینگ اپراتور سوم آغاز شد. به موجب این اقدام كه با همكاری هشت شركت داخلی و خارجی انجام شد، نام تجاری و لوگوی اپراتور سوم نهایی و به تصویب رسید. اما به دلیل تغییرات مكرر در تركیب‌بندی هیاٌت مدیره و نواقص فنی، اطلاع رسانی این برند با تاخیراتی مواجه شد. سرانجام نام تجاری رایتل برای اپراتور سوم تلفن همراه برگزیده شد و به طور رسمی توسط شاهین آرپناهی، مدیر برندینگ و بازاریابی این اپراتور اعلام شد.
به گفته وی، نام رایتل از رای به معنای خرد سرچشمه گرفته است و از طرفی مشتقات آن در ایجاد كلمه رایانه به كار رفته است و بیانگر اپراتور خردمند و هوشمند است كه البته امیدواریم در عمل نیز مانند اسم‌اش عمل كند. نام تجاری رایتل، موافقان و مخالفان خاص خود را دارد، اما دیكته انگلیسی آن به صورت Rightel محل مناقشات و حرف و حدیث‌های فراوانی است. اما لوگوی این اپراتور، اندكی تاٌمل برانگیزتر از برند آن است. به عبارت دیگر، لوگوی این اپراتور از نظر بصری شباهت بسیاری به تیوب بنفش رنگی دارد كه به گفته مسئولان‌اش، هر یك از حلقه‌های این لوگو به مفهوم یك نسل از تلفن همراه است كه در رایتل، این سه نسل با یكدیگر گره خورده‌اند و تشكیل یك حلقه را داده‌اند.
گفتنی است به طور كلی ارائه دهندگان سیم‌كارت در ایران، دارای برندهای جالب و با مسمایی هستند كه در این میان می‌توان به همراه اول، ایرانسل، رایتل و تالیا اشاره كرد كه از میان آنها تالیا در زمان رونمایی، دارای بیشترین بازتاب مثبت از منظر افكار عمومی بود. اما این پیمانكار، علی رغم برگزیدن عنوان تجاری مناسب، نتوانست توفیقی جهت تداوم حیات اقتصادی در بازار سیم‌كارت كسب كند.
 
چشم انداز امید و نگرانی
هما‌ن‌طور كه اشاره شد، لوگوی اپراتور سوم تركیبی از حلقه‌های سه نسل است. اما به تعبیر دیگر می‌توان این حلقه را تلفیقی از امید و نگرانی دانست كه در لوگوی این اپراتور مجتمع شده اند.
ورود رایتل به بازار سیم‌كارت، گرچه به علت عرضه خدمات نسل سوم تلفن همراه مانند ارسال و دریافت موزیك و ویدیو به شیوه مشتركان موبایل در كشورهای توسعه یافته، باعث شكل‌گیری امیدهایی در حوزه كاربری تلفن همراه و اینترنت به صورت هم زمان است اما نگرانی‌هایی را نیز در پی دارد كه بعضاً چندان هم بیراه نیست. یكی از اصلی‌ترین نگرانی‌هایی كه رایتل را تهدید می كند وضعیت كنونی پهنای باند در كشور است. بر این اساس، سرویس دسترسی اینترنت در شبكه‌های نسل سوم این قابلیت را دارد كه سرعت دسترسی به اینترنت را تا 7.2 مگابایت در ثانیه افزایش دهد. این در حالی است كه ایران در زمینه دستری به تلفن همراه به اینترنت، با چالش جدی و محدودیت روبروست و با بستر كنونی، ارائه اینترنت با سرعت مطلوب و مطابق با استاندارد‌های جهانی، روی سرویس تلفن همراه غیر ممكن به نظر می‌رسد.
چالش بعدی در این زمینه ظرفیت‌های مخابراتی در كشور است. به عبارت دیگر، اكنون تنها شركتی كه در ایران مجاز به ارایه خدمات ارتباطی زیربنایی است، شركت ارتباطات زیر‌ساخت است. بنابراین تمامی شركت‌های خصوصی سرمایه‌گذار در این حوزه تابع سیاست‌گذاری‌ها و خدمات این شركت هستند و در واقع اپراتور‌ها چیزی بیشتر از فروشنده سرویس‌های تولید‌ شده در شركت ارتباطات زیر‌ساخت به شمار نمی‌آیند. از این روی امید آن می رود كه رایتل نیز مانند بسیاری از فعالان دیگر، تحت تاثیر فراز و نشیب‌هایی كه این شركت برای خدمات گیرندگان خود ایجاد می كند، قرار نگیرد.
اما سومین چالش پیش روی رایتل، همان موضوعی است كه همراه اول و ایرانسل نیز به نوعی با آن مواجه‌اند. معضل نصب آنتن‌های BTS قضیه ای نیست كه در حال حاضر كسی بتواند آن را انكار كند. در این خصوص وزارت ارتباطات، وزارت بهداشت، شهرداری، سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، سازمان انرژی اتمی و نهادهای دیگر، متولیانی هستند كه هر یك به نوعی ادعای تصمیم‌گیری برای كم و كیف چگونگی نصب آنتن‌های BTS را به دوش می كشند. از این روی چنانچه رایتل بخواهد به تقویت كیفیت آنتن‌دهی سیم‌كارت‌های خود بپردازد و وارد حلقه رقابتی با سیم‌كارت‌های ایرانسل و همراه اول شود كه این روزها بسیار نیز تنگ‌تر شده است، از این رو می بایست به فكر یك چاره اساسی در این زمینه باشد.
 
 منبع:  ماهنامه دنیای مخابرات و ارتباطات

حس شما نسبت به این خبر چیست؟
دوستش دارم
0%
علاقه‌مندم
0%
خوشحالم
0%
نظری ندارم
0%
شگفت زدم
0%
ازش متنفرم
0%
غمگینم
0%
درباره نویسنده
عبدالله افتاده

ارسال یک نظر