در حال خواندن
میراث فرامرزی برای طبری چه بوده است: ایران کیش، سرزمین کارتخوان‌های کم کار
0

میراث فرامرزی برای طبری چه بوده است: ایران کیش، سرزمین کارتخوان‌های کم کار

نویسنده:  پریسا صحتی۱۳۹۸-۰۵-۲۶

منبع: هفته نامه بازار امروز

پس از آن که سهامداران ایران کیش، در واپسین روزهای سال ۹۷، تصمیم گرفتند با مدیرعامل ایران کیش قطع همکاری کنند، مهندس پیمان منعم طبری، معاون فناوری این شرکت به عنوان سرپرست مدیریت عاملی این شرکت PSP انتخاب شد. طبری نهایتاً در پانزدهم مرداد ماه امسال، طی حکمی رسما مدیرعامل ایران کیش شد. شرکت کارت اعتباری ایران کیش یکی از پنج شرکت بزرگ و بورسی حوزه پرداخت در کشور است. بخش عمده سهام این شرکت متعلق به گروه بانک تجارت و مابقی متعلق به بانک‌های صادرات و سپه است. این شرکت بزرگ، سهم مهمی از پرداخت الکترونیک ایران خصوصا در حوزه کارتخوان را بر عهده دارد. منتهی عملکرد این شرکت در سال‌های گذشته، جای نقد فراوان دارد. عملکرد نامناسب و حضور ضعیف در حوزه پرداخت‌های موبایلی و تمرکز فراوان بر دستگاه‌های کارتخوان، ریسک‌هایی را متوجه کسب و کار این شرکت بزرگ کرده است. این شرایط همزمان با تحریم‌های موجود و دشوار شدن تأمین تجهیزات از خارج از کشور، هزینه‌ها را برای ایران کیش افزایش داده و از سوی دیگر، ریسکی که متوجه قراردادهای POS شرکت ایران کیش است، سبب می‌شود که وضعیت این PSP به نظر نگران‌کننده باشد. این یادداشت، با هدف بررسی عملکرد تراکنشی شرکت کارت اعتباری ایران کیش در سال‌های اخیر تهیه شده است. باید دید که طبری، چه ایران کیشی را از فرامرزی تحویل گرفته و آیا می‌تواند این کشتی را به سلامت از طوفان‌های موجود عبور دهد؟

سهم از بازار ایران کیش

ایران کیش در سال ۹۷، حدودا ۶۱/۸ درصد از کل تراکنش‌های شاپرک را در اختیار داشته است. تعداد تراکنش‌هایی که ایران کیش در سال ۹۷ پذیرش کرده ۸۷/۱ میلیارد تراکنش بوده است. مبلغ تراکنش‌های ایران کیش نیز در مجموع، ۵۷۵,۳ هزار میلیارد ریال بوده است. بنابراین میانگین مبلغ هر تراکنش ایران کیش، حدودا ۱۹۲ هزار تومان بوده که نسبت به متوسط شبکه شاپرک بالاتر است. البته این همه ماجرا نیست و در ادامه توضیح خواهیم داد که اگر عملکرد کارتخوان‌ها را در نظر بگیریم، متوجه می‌شویم که این حجم از تراکنش، با تعداد انبوهی کارتخوان حاصل شده است و سایر PSPها برای به دست آوردن این گردش مالی، با تعداد بسیار کمتری کارتخوان، عمل می‌کنند. به هر حال همان طور که در نمودارهای شکل ۱ و ۲ (برگرفته از آمارهای منتشر شده شرکت شاپرک) نشان داده شده است، سهم بازار ایران کیش با سایر رقبایش مورد قیاس قرار گرفته است.

 

شکل۲٫ سهم هر PSP از کل مبالغ تراکنش‌های شبکه شاپرک در سال ۹۷

 

وضعیت شبکه کارتخوان

آمارهای منتشر شده توسط شاپرک نشان می‌دهد که شبکه کارتخوان‌های ایران کیش، به شدت اثربخشی کمی داشته و هم از نظر مبلغی و هم از نظر تعداد تراکنشی، کارآیی مناسبی ندارند. شکل۳، شاخص اثربخشی کارتخوان‌های ایران کیش با سایر شرکت‌های PSP را مقایسه کرده است. اثر بخشی حاصل تقسیم سهم از بازار تعداد تراکنش‌ها بر سهم از تعداد پایانه فعال در شبکه است. ایران کیش، در رده ضعیف‌ترین شرکت‌های PSP از این نظر قرار دارد. بعد از ایران کیش، سه شرکت پرداخت نوین، دماوند و سپهر قرار دارند که به هیچ وجه از لحاظ بزرگی و حجم کار در مقایسه با ایران کیش نیستند. نکته دیگری که در این نمودار مشخص است، جایگاه چهار شرکت بورسی دیگر، کاملاً با ایران کیش فاصله دارد. با نگاهی دقیق‌تر، باید گفت که کارتخوان‌های به پرداخت ملت، سه برابر بیش‌تر از ایران کیش کارآمدی دارند. این کارآمدی در کارتخوان‌های آسان پرداخت، پرداخت الکترونیک سامان و تجارت الکترونیک پارسیان نیز دیده می‌شود. بنابراین، کارتخوان‌های ایران کیش از نظر جذب تعداد تراکنش، بسیار ضعیف عمل کرده و این در حالی است که تمرکز این شرکت در سال‌های اخیر، کاملاً برحوزه تراکنش‌های کارتخوان بوده است.

از نظر مبلغی نیز کارتخوان‌های ایران کیش وضعیت مناسبی ندارند. این شرکت ۶۱/۸ درصد از تعداد و ۷۵/۱۳ درصد از مبالغ تراکنش‌ها را در اختیار دارد در حالی که سهم از تعداد پایانه فعال ایران کیش، ۱۵ درصد است. یعنی با احتساب ۳/۷ میلیون کارتخوان فعال در شبکه شاپرک، حدودا ایران کیش یک میلیون و صد هزار کارتخوان فعال در اختیار دارد. جالب است که این آمار در مورد شرکتی مانند آسان پرداخت، ۷۵۰ هزار کارتخوان است. به عبارتی دیگر، آسان پرداخت با ۷۵۰ هزار کارتخوان، ۱۵ درصد و ایران کیش با یک میلیون صد هزار کارتخوان، ۵/۱۳ درصد از سهم تراکنش‌ها را در اختیار دارند. همین آمار به خوبی نشان می‌دهد که کارتخوان‌های ایران کیش، به هیچ وجه قابل رقابت با سایر PSPهای بورسی نیستند. متوسط تعداد دستگاه کارتخوان به ازای هر پذیرنده در ایران، سه کارتخوان است. بنابراین احتمالاً کارتخوان‌های شرکت ایران کیش، کارتخوان‌های دوم و سوم پذیرندگان است و در رقابت با رقبایش، نتوانسته مشتریانش را به خوبی جذب کند. ضمن آنکه خریدهای فراوان و افزودن کارتخوان‌ها به شبکه پذیرندگی ایران کیش در سال ۹۷، به افزایش این ناکارآمدی و کم کار بودن کارتخوان‌های این شرکت، دامن زده است. طبق آمارهای شاپرک، در سال ۹۷، حدودا ۳۳ درصد از کارتخوان‌های ایران کیش، کم تراکنش یا فاقد تراکنش بوده است.

این در حالی است که متوسط شبکه با احتساب خود ایران کیش، ۲۰/۲۶ درصد است. جالب است که درصد کارتخوان‌های کم کار آسان پرداخت در سال ۹۷، ۸۴/۱۳ و به پرداخت ملت، ۷۵/۱۳ درصد بوده که نشان می‌دهد مدیریت این شرکت‌های بورسی بر کارتخوان‌هایشان، بسیار متفاوت با عملکردی است که ایران کیش داشته است.

طبق آمارهایی که در گزارشات شاپرک منتشر شده است، با یک محاسبه ساده مشخص است که شرکت ایران کیش، در سال ۹۷، نسبت به سال قبل آن، حدودا ۱۴۰ هزار دستگاه کارتخوان به شبکه خود اضافه کرده است. البته احتمالا با توجه به جایگذاری‌ها و نوسازی‌های انجام شده، تعداد کارتخوان‌های خریداری شده بیشتر از این ارقام است. بنابراین با در نظر گرفتن حداقل ۱۴۰ هزار دستگاه با متوسط هزینه یک میلیون تومان، هزینه‌ای نزدیک به ۱۴۰ میلیارد تومان به ایران کیش تحمیل شده که با توجه به توضیحات و آمارهای ارایه شده، بهبود خاصی در وضعیت تراکنش‌های این شرکت اتفاق نیفتاده است.

بنابر آمارهایی که ارایه شد، خوانندگان می‌توانند قضاوت کنند که شبکه کارتخوان‌های ایران کیش در سال ۹۸، ناکارآمد، عدم بهره‌ور و بسیار پر هزینه بوده است. بنابراین، مدیریت جدید ایران کیش، مسیری بسیار دشوار در جهت بهینه‌سازی شبکه کارتخوان‌ها و بهبود عملکرد این شبکه گسترده دارد.

وضعیت اپلیکیشن پات

اپلیکیشن‌های پرداختی، جایگاه بسیار ویژه‌ای در صنعت پرداخت الکترونیک پیدا کرده‌اند. عوامل مختلفی در این امر نقش دارند: نخست، ضریب نفوذ بالا و راحتی کاربری دستگاه‌های تلفن هوشمند است که در زندگی مردم جایگاه مهمی پیدا کرده است. دلیل دوم را می‌توان، تنوع در ارایه خدماتی دانست که به صورت غیرحضوری بر بستر این اپلیکیشن‌ها ارایه می‌شود. ضمن آن که این خدمات با سایر سرویس‌های پرکاربرد مانند حمل و نقل، مواد غذایی، تجارت الکترونیک و غیره گره خورده و توانسته عملیات پرداخت را با سایر سرویس‌ها یکپارچه کند. دلیل دیگر را می‌توان در نگاه مثبت رگولاتوری به استفاده از خدمات مبتنی بر موبایل دانست.

به عنوان مثال در سال ۹۶، به شرکت‌های پرداختی اجازه داده شده تا علاوه بر سرویس‌های شاپرکی (خرید، پرداخت قبض و شارژ و مانده گیری) بتوانند وارد حوزه تراکنش‌های شتابی شوند. سرویس کارت به کارت، تحول زیادی در بازار اپلیکیشن‌های موبایلی ایجاد کرد. ایران کیش هم در همین راستا، اپلیکیشن پات را معرفی کرده است و با حجم تبلیغات اندک و البته ناکارآمد و راه اندازی چندین سرویس، تلاش برای پیدا کردن جایگاه خود در بازار تراکنش‌های موبایلی را آغاز کرده است. منتهی به نظر می‌رسد، پات چه از نظر تعداد نصب و چه تعداد تراکنش، سهمی در بازار پیدا نکرده است.

در این تحلیل مشخص است که در سال ۹۶ و ۹۷، با توجه به رشد سایر اپلیکیشن‌های رقبا و شروع دیرهنگام ایران کیش باعث شد سهم از بازار ایران کیش از دست برود. با توجه به ترند موجود در بازار و تمایل مشتریان به تراکنش‌های موبایلی، این امر، خطری بالقوه برای ایران کیش محسوب می‌شود. حال باید دید که مدیریت جدید با توجه به خاستگاه فناورانه‌ای که دارد، برای تصاحب سهم از دست رفته پات، چه راهبردی را دنبال خواهد کرد؟

 

 

 

 

 

درباره نویسنده
پریسا صحتی
دوره‌های نویسندگی را در مرکز رسانه‌های دیجیتال زیر نظر اساتید به نام این حوزه گذراندم و پس از آن به واسطه اشتیاق به نویسندگی به حوزه ارتباطات و خبرنگاری علاقمند شدم. اکنون کار خبرنگاری را در حوزه‌های مختلف از جمله بانکداری الکترونیکی و فناوری اطلاعات دنبال می‌کنم، خوشحال می‌شوم چنانچه تحلیل یا نکته‌ای در مورد مطالبی که توسط من منتشر می‌شود را، در بخش نظرات خوانندگان منتشر کنید.

ارسال یک نظر